Kurkuma, met de botanische naam Curcuma longa, is een knol uit de gemberfamilie. De wortel wordt na de oogst gedroogd en gemalen tot kurkuma poeder, de gele specerij die je in vrijwel elke supermarkt vindt. Vers is de wortel in Nederland minder bekend, maar op de markt of bij een toko kom je hem steeds vaker tegen. De opvallende kleur komt van curcumine, de stof die kurkuma zijn karakteristieke tint geeft en die regelmatig terugkomt in onderzoek naar voeding en gezondheid.
De plant groeit het beste in een warm, vochtig klimaat en wordt vooral verbouwd in India, waar het ook een vaste plek heeft in de religieuze en culturele traditie. Van daaruit verspreidde kurkuma zich via handelsroutes naar de rest van Azië en later naar Europa.
De smaak van kurkuma is aards, een beetje bitter en licht pittig, met een vleugje gember. Je proeft het in Indiase curry's, maar ook in Marokkaanse en Zuidoost-Aziatische gerechten. Kurkuma poeder geeft rijst, soepen en stoofschotels niet alleen kleur, maar ook diepte in de smaak.
Omdat kurkuma zelf redelijk mild van smaak is, wordt het vaak gecombineerd met andere specerijen. Denk aan komijn, koriander en gember, maar ook aan pittigere kruidenpasta's. Kurkuma poeder is bijvoorbeeld een vast ingrediënt in kruidenmixen als ras el hanout, en wordt geregeld samen met harissa gebruikt om een gerecht kleur en pit tegelijk te geven.
Qua kleur wordt kurkuma weleens de goedkope saffraan genoemd, omdat beide specerijen gerechten een gele tint geven. De smaak is echter heel anders. Saffraan is subtieler en veel duurder, terwijl kurkuma een stevigere, aardsere smaak heeft. Zet je die twee eens naast elkaar in de keuken, dan merk je het verschil meteen.
Kurkuma thee wordt steeds populairder als warme drank voor 's ochtends of 's avonds. Je maakt het door een klein beetje kurkuma poeder te laten trekken in warm water, vaak aangevuld met gember, citroen en een scheutje honing of een snufje zwarte peper. Die peper zit er niet zomaar bij, want piperine, de stof in zwarte peper, zorgt ervoor dat je lichaam curcumine beter opneemt.
Sommige mensen gebruiken verse kurkumawortel voor hun thee, geraspt of fijngesneden, wat een iets frissere smaak geeft dan poeder. Beide manieren werken prima. Het is vooral een kwestie van smaak en wat je toevallig in huis hebt.
Kurkuma poeder koop je bij de meeste supermarkten, toko's en natuurwinkels. Let bij het kopen op de kleur. Hoe dieper geeloranje het poeder is, hoe verser en geuriger het meestal is. Bewaar kurkuma poeder in een afgesloten potje, op een donkere en droge plek, zodat de smaak en kleur langer behouden blijven. Eenmaal geopend blijft het ongeveer een jaar goed, al verliest het langzaam aan intensiteit.
Let wel op met kurkuma rond kleding of werkbladen, de kleurstof is hardnekkig en kan flink vlekken.
Kurkuma is geen specerij die je elke dag per se nodig hebt, maar het is wel eentje die je keukenkastje wat breder maakt. Of je het nu gebruikt in een curry, een kop kurkuma thee of gewoon als kleurtje bij de rijst, het is een makkelijke manier om een gerecht net wat meer diepte te geven. Wie eenmaal went aan de smaak, grijpt er vaak vanzelf steeds vaker naar.
Een bekend recept met kurkuma is gouden melk, een warme, kruidige drank die je prima kunt drinken in plaats van je avondthee.
Ingrediënten (voor 1 glas)
Bereiding
