Erwten zijn kleine groentjes die je misschien kent van het bord bij je maaltijd, maar je kunt er veel meer mee doen. Ze zitten vol vezels en eiwitten en leveren ook vitamines zoals vitamine C en B-vitamines. Bij gedroogde erwten zie je dat de voedingswaarde hoger uitvalt doordat er geen vocht meer in zit. Zo bevatten gedroogde erwten veel koolhydraten, eiwitten en vezels per 100 gram. Het leuke aan erwten is dat je ze op verschillende manieren kunt bereiden. Verse doperwten zijn binnen enkele minuten gaar als je ze kookt, stoomt of braadt. Gedroogde erwten moet je langer koken en soms zelfs weken voordat ze goed zacht worden.
In Nederland kent bijna iedereen erwtensoep. Deze dikke soep, vaak snert genoemd, is gemaakt van gedroogde erwten, groenten en vlees zoals spek of rookworst. Je laat de gedroogde erwten lang sudderen totdat ze uit elkaar vallen en de soep een stevige structuur krijgt. Traditioneel moet je de soep zo lang laten koken dat de erwten helemaal zacht zijn en de soep bijna een maaltijd op zich wordt. Sommige recepten gebruiken weken voor het koken om de kooktijd te verkorten, maar je kunt ook zonder weken koken zolang je de tijd neemt.
De smaak van erwtensoep is warm en vol, en het gerecht wordt vooral gegeten in de koudere maanden. Het idee is dat een bord erwtensoep je goed vult en energie geeft, iets wat vroeger belangrijk was voor boeren en arbeiders. In sommige streekgerechten komt nog een zwaar stuk vlees mee uit de pan, wat je in stukjes bij de soep serveert.
Hoe lang je erwten moet koken hangt af van wat je wilt maken. Verse doperwten zijn binnen vijf tot acht minuten gaar en behouden dan nog wat structuur. Voor gedroogde spliterwten, zoals die je gebruikt voor erwtensoep, duurt het langer. Reken meestal op minstens anderhalf tot twee uur zachtjes koken tot de erwten uit elkaar vallen. Sommige koks weken de gedroogde erwten vooraf enkele uren of een nacht in water om de kooktijd te verkorten en ze gelijkmatiger gaar te krijgen.
Bij gebruik van moderne apparaten zoals een snelkookpan of multicooker kun je de kooktijd flink terugbrengen. In een multicooker kan erwtensoep bijvoorbeeld in ongeveer twintig minuten op druk worden klaargemaakt waarna hij nog moet nagaren.
Erwten zijn niet allemaal hetzelfde. Je hebt groene erwten en gele erwten, en binnen die groep bestaan weer varianten die net wat anders smaken of van kleur zijn. Sommige soorten worden speciaal gedroogd voor soep en andere zijn bedoeld om vers te eten bij warme gerechten of in salades. Het kiezen van het juiste soort maakt uit voor de textuur van je gerecht.
In Nederland zie je erwten vooral terug in huisgemaakte soepen en stoofpotten tijdens het seizoen. Families geven graag hun eigen draai aan de soep, met ingrediënten die zij lekker vinden. Daarbij horen soms stukjes wortel, prei of selderij naast de erwten.
Erwten blijven ook lekker buiten de soep. Je kunt ze verwerken in salades, combinatiegerechten met rijst of pasta en stoofpotjes. De smaak van verse erwten past goed bij andere groenten en kruiden, en je kunt zowel het zoete van de erwt als de hartige smaken van de overige ingrediënten laten spreken.
Erwten zijn toegankelijk: je kunt er simpel mee koken maar ook uitgebreid. Ze geven structuur, smaak en een bron van plantaardige voedingsstoffen aan je maaltijd. Of je nu kiest voor een bord klassieke erwtensoep of een luchtige salade met verse doperwten, het blijft een veelzijdige groente in de keuken.
Ingrediënten
• 400 g gedroogde spliterwten
• 1,5 liter water of bouillon
• 2 winterwortels, in stukjes
• 1 prei, in ringen
• 1 ui, fijngesnipperd
• 1/2 knolselderij, in blokjes
• 200 g stukjes spek of ham
• 1 rookworst (optioneel)
• Peper en zout naar smaak
Bereiding
Spoel de gedroogde erwten af en laat ze, als je wilt, een paar uur in water staan.
Doe de erwten in een grote pan met water of bouillon en breng aan de kook.
Zet het vuur laag en voeg de stukjes groenten en vlees toe. Laat alles zachtjes pruttelen tot de erwten uit elkaar vallen. Dit duurt meestal anderhalf tot twee uur.
Roer af en toe zodat de soep niet aanbrandt en voeg water toe als het te dik wordt.
Haal het vlees eruit, snijd het in stukjes en doe het terug in de soep. Warm de rookworst kort mee.
Breng op smaak met peper en zout en serveer warm.
Ingrediënten
• 500 g gedroogde spliterwten
• 1,8 liter water
• 2 uien, gesnipperd
• 2 wortels, in stukjes
• 1 prei in ringen
• 250 g selderij, fijn
• 1 rookworst
• zout en peper
Bereiding
Was de erwten en doe ze met water in de pan.
Voeg de groenten toe en kook alles zacht tot de erwten zacht zijn.
Voeg de rookworst toe en laat nog even mee warmen.
Breng op smaak met zout en peper.
Met deze recepten maak je een stevige maaltijdsoep waarbij de erwt en erwten de basis vormen.
Laat het smaken.
